Zwichnięcie rzepki u shih tzu – objawy, stopnie i leczenie

Zwichnięcie rzepki to jedno z najczęstszych schorzeń ortopedycznych u małych ras psów, w szczególności u shih tzu. Problem polega na wysuwaniu się rzepki (trzeszczki w stawie kolanowym) z jej prawidłowego położenia w bloczkowym rowku kości udowej. Gdy rzepka „ucieka” na zewnętrzną lub wewnętrzną stronę kolana, zaburza to mechanikę stawu, prowadząc do kulawizny, bólu i, w dłuższej perspektywie, do zwyrodnienia. W przypadku shih tzu schorzenie to bardzo często ma podłoże genetyczne i wrodzone, co oznacza, że pewne nieprawidłowości w budowie kończyny są obecne już od urodzenia szczeniaka. Do zwichnięcia rzepki u psa może dość w wyniku urazu, jednak u tej rasy dominuje wada wrodzona.

Dlaczego shih tzu są narażone na zwichnięcie rzepki

Rasa shih tzu, podobnie jak inne rasy małych i miniaturowych (np. yorkshire terrier, chihuahua, maltańczyk), jest genetycznie predysponowana do tej wady. Wynika to z charakterystycznej, często „karłowatej” budowy ciała: skróconych i nieco wykrzywionych kości kończyn, płytkiego rowka bloczka kości udowej oraz nieprawidłowego przyczepu więzadeł i ścięgien stabilizujących rzepkę. Czynniki te sprawiają, że rzepka przemieszcza się, zwykle w stronę przyśrodkową (do wewnątrz kończyny), co określa się jako zwichnięcie przyśrodkowe. Choć uraz może przyspieszyć pojawienie się objawów, to u shih tzu problem jest najczęściej wadą wrodzoną. Zwichnięcie rzepki występuje więc zdecydowanie częściej u psów małych ras.

Najczęstsze objawy zwichnięcia rzepki u shih tzu

Objawy zwichnięcia rzepki u psa mogą pojawić się w bardzo różnym wieku – od szczenięctwa po wiek dorosły – i mają różne nasilenie. Kluczowe jest ich wczesne zaobserwowanie. Do najbardziej typowych symptomów należą:

1. Okresowa lub przejściowa kulawizna: Pies nagle kuleje na jedną z tylnich łap, ale po kilku krokach czy potrząśnięciu kończyną kulawizna znika. To znak, że rzepka wraca z powrotem na miejsce.
2. Podnoszenie łapy: Podczas biegu pies może nagle podnieść tylną łapę, przebiec kilka kroków na trzech łapach i znów ją opuścić.
3. Niechęć do aktywności: Pies unika skakania na kanapę czy do samochodu, ma problemy z wchodzeniem po schodach, wykazuje oznaki sztywności po dłuższym odpoczynku.
4. Ból i dyskomfort: Może być widoczny przy dotyku kolana, pies może się wylizywać w okolicy stawu.
5. „Królicze skoki”: Jednoczesne odbijanie się obiema tylnymi łapami, co przypomina skok królika. Jest to mechanizm kompensacyjny, mający odciążyć bolącą kończynę.

To typowe psa – objawy tego schorzenia ortopedycznych.

Jak wygląda chód psa z przeskakującą rzepką

Charakterystycznym zjawiskiem jest tzw. „przeskakiwanie”. Gdy rzepka wychodzi z rowka, pies odczuwa nagły ból i niestabilność. Jego reakcją jest natychmiastowe zgięcie kończyny i przemieszczenie ciężaru ciała na zdrową łapę. Po chwili, gdy rzepka samoistnie wróci na miejsce (lub pies nią potrząśnie), funkcja kończyny wraca, a kulawizna ustępuje. Ten cykl może powtarzać się wielokrotnie w ciągu spaceru, a pies wraca do normalnego chodu między incydentami.

Królicze skoki, kulawizna i sztywność – co powinno zaniepokoić

Każda zmiana w sposobie poruszania się psa wymaga uwagi. Jeśli twój shih tzu okresowo podnosi tylną łapę, jego chód stał się sztywny i niezgrabny, a dotychczasowe aktywności stały się dla niego problemem, są to wyraźne sygnały ostrzegawcze. „Królicze skoki” są już bardziej zaawansowanym objawem, wskazującym na kompensację i prawdopodobnie większy stopień zaawansowania zwichnięcia. Nie wolno tych symptomów bagatelizować, tłumacząc je „dziwnym charakterem” psa – mogą one oznaczać rozwijające się, bolesne schorzenie stawu kolanowego.

Stopnie zwichnięcia rzepki I, II, III i IV – różnice

Lekarz weterynarii, badając manualnie kolano psa, klasyfikuje problem w czterostopniowej skali. Wyróżniamy 4 stopnie zwichnięcia rzepki, a poniższa tabela przedstawia kluczowe różnice:

Kiedy wystarcza leczenie zachowawcze

W stopniach I i II, gdy objawy są łagodne i okresowe, pierwszym wyborem jest często leczenie zachowawcze. Jego celem jest wzmocnienie mięśnia czworogłowego uda, które będzie lepiej stabilizować staw, zmniejszenie stanu zapalnego i spowolnienie procesów zwyrodnieniowych. Kluczowymi filarami takiej terapii są: kontrola masy ciała (nadwaga to ogromne obciążenie dla chorych stawów), umiarkowana, regularna aktywność (krótkie, częste spacery na smyczy po miękkim podłożu) oraz unikanie gwałtownych skoków i zabaw, które mogą prowokować zwichnięcia.

Rehabilitacja, ćwiczenia i suplementacja stawów u psa

Fizjoterapia weterynaryjna odgrywa coraz większą rolę w leczeniu zwichnięcia rzepki. Specjalista może zalecić ćwiczenia wzmacniające mięśnie, zabiegi przeciwzapalne oraz masaże. Równie ważna jest suplementacja. Preparaty zawierające glukozaminę, chondroitynę, MSM oraz kwas hialuronowy wspierają odżywienie chrząstki stawowej i produkcję mazi, poprawiając ślizg w stawie. W przypadku ostrego bólu lekarz weterynarii może zalecić również leki przeciwzapalne i przeciwbólowe.

Kiedy potrzebna jest operacja rzepki u shih tzu

Decyzję o zabiegu podejmuje lekarz weterynarii specjalizujący się w ortopedii na podstawie stopnia zwichnięcia, nasilenia objawów, wieku psa oraz obecności zmian zwyrodnieniowych. Operacja jest zazwyczaj konieczna w stopniu III i IV, a także w stopniu II, jeśli pomimo leczenia zachowawczego kulawizna się nasila, powoduje przewlekły ból lub prowadzi do wtórnych uszkodzeń więzadła. W przypadku zwichnięcia o wyższych stopni zaawansowania, konieczne jest leczenie operacyjne.

Jak przebiega zabieg stabilizacji rzepki

Celem zabiegu chirurgicznego jest trwałe ustabilizowanie rzepki w jej fizjologicznym roweku. Zabieg jest dostosowywany do konkretnych nieprawidłowości anatomicznych psa. Najczęstsze techniki to:

1. Pogłębienie rowka bloczka kości udowej (trochleoplastyka): Wykonuje się klinowe wycięcie lub ścieranie chrząstki, by stworzyć głębszy „tor” dla rzepki.
2. Transpozycja (przemieszczenie) guzowatośći kości piszczelowej: Miejsce przyczepu więzadła rzepki jest przecinane i przemieszczane tak, by siły działające na rzepkę ustawiały ją prawidłowo w nowym rowku.
3. Zaciśnięcie torebki stawowej po stronie przeciwnej do zwichnięcia, aby zapobiec przemieszczaniu się rzepki.

Zabiegów chirurgicznych często dokonuje się łącznie. Okres rekonwalescencji trwa kilka tygodni i wymaga ścisłego ograniczenia ruchu, a następnie stopniowo wdrażanej rehabilitacji.

Co grozi psu bez leczenia

Bagatelizowanie problemu prowadzi do nieodwracalnych zmian. Każde zwichnięcie uszkadza powierzchnię chrząstki stawowej rzepki i bloczka. Powtarzające się incydenty powodują przewlekły stan zapalny, ból i w efekcie rozwój wtórnej choroby zwyrodnieniowej stawów (artrozy). Dodatkowo, nieprawidłowe ustawienie kończyny i napięcie więzadeł znacząco zwiększa ryzyko zerwania więzadła krzyżowego przedniego (CCL), co jest jeszcze poważniejszym i bardziej bolesnym urazem. W skrajnych przypadkach jakość życia psa może trwale się pogorszyć.

Kiedy udać się do ortopedy weterynaryjnego

Konsultacja weterynaryjnya jest konieczna przy pierwszym zaobserwowaniu niepokojących objawów: okresowej kulawizny, podnoszenia łapy, sztywności czy niechęci do skakania. Im szybsze rozpoznanie, tym większe szanse na skuteczne leczenie zachowawcze i opóźnienie lub uniknięcie operacji. Ortopeda wykra badanie (w tym palpacyjny test na obecność zwichnięcia), a często także badanie rentgenowskie, które oceni stopień deformacji kości i ewentualne zmiany zwyrodnieniowe.

Jak wspierać psa po diagnozie i po zabiegu

Po postawieniu diagnozy kluczowa jest ścisła współpraca z lekarzem. W leczeniu zachowawczym – konsekwentne stosowanie się do zaleceń dotyczących aktywności, wagi i suplementacji. Po operacji – zapewnienie psu spokoju, stosowanie się do programu rehabilitacji, ochrona przed poślizgami na śliskich podłogach (dywaniki) oraz regularne kontrole. Pamiętaj, że nawet po udanym zabiegu pies może być bardziej narażony na artrozę w przyszłości, dlatego dbałość o stawy przez całe jego życia psa jest niezwykle ważna dla ogólnego stanu zdrowia psa.

Najczęstsze pytania opiekunów shih tzu o zwichnięcie rzepki

Czy zwichnięcie rzepki u shih tzu zawsze wymaga operacji?

Nie. W łagodnych stadiach (I, a często też II) skuteczne może być leczenie zachowawcze. Leczenie chirurgiczne jest wskazane, gdy rzepka jest stale lub bardzo często zwichnięta (stopień III/IV) lub gdy leczenie nieinwazyjne nie przynosi poprawy, a pies odczuwa ból. Wybór metody zależy od wielu czynników.

Jak rozpoznać królicze skoki?

To charakterystyczny sposób poruszania się, gdy pies jednocześnie odbija się obiema tylnymi łapami, zamiast naprzemiennie je stawiać. Przypomina to skoki królika lub zająca. Jest to wyraźny sygnał problemów z jedną lub obiema kończynami tylnymi.

Czy rehabilitacja i suplementy naprawdę pomagają?

Tak. Odpowiednio dobrana fizjoterapia wzmacnia mięśnie, które są naturalnym „rusztowaniem” dla stawu. Suplementy z glukozaminą i chondroityną dostarczają budulca dla chrząstki i mazi stawowej, spowalniając jej degenerację. To terapia wspomagająca, ale często kluczowa dla komfortu życia psa.

Czy szczeniak z tym schorzeniem nie powinien się bawić?

Aktywność jest potrzebna dla prawidłowego rozwoju, ale musi być kontrolowana. Należy unikać gwałtownych skrętów, skoków z wysokości, zabaw na śliskich powierzchniach. Zalecane są spacery na smyczy po trawie czy miękkich ścieżkach.

Czy zwichnięcie może dotyczyć obu nóg?

Tak, i jest to bardzo częste. U wielu shih tzu problem występuje obustronnie, choć objawy mogą pojawiać się w różnym czasie i mieć różne nasilenie dla każdej kończyny. Objawy pojawiają się często asymetrycznie.